Skutki uboczne Teakryny

Teakryna sprzedawana jest jako „łagodny” stymulant bez uzależnienia i bez skoków ciśnienia. Krótkoterminowe badania rzeczywiście pokazują niezłą tolerancję, ale nie oznacza to, że skutków ubocznych nie ma wcale. Redakcja zebrała dane o tym, jakie reakcje niepożądane są możliwe, od czego zależą i jak odróżnić lekki dyskomfort od sygnału alarmowego.

Co pokazują badania nad bezpieczeństwem

Najbardziej szczegółową ocenę bezpieczeństwa teakryny przeprowadzili Taylor i współautorzy (2016). Zdrowi dorośli przez osiem tygodni codziennie przyjmowali 200 lub 300 mg teakryny albo placebo. Autorzy oceniali częstość skurczów serca, ciśnienie tętnicze, biochemiczne wskaźniki krwi, funkcję wątroby i nerek, profil lipidowy oraz hematologię.

Wyniki nie wykazały klinicznie istotnych różnic wobec placebo w tych wskaźnikach. Nie odnotowano też oznak uzależnienia charakterystycznych dla regularnego spożycia kofeiny. Te dane stały się podstawą marketingowego twierdzenia o „bezpiecznym stymulancie”.

Ziegenfuss i współautorzy (2017) również nie obserwowali istotnych zmian częstości skurczów serca i ciśnienia po przyjęciu teakryny, w odróżnieniu od typowej reakcji na kofeinę u osób bez przyzwyczajenia.

Jednocześnie warto pamiętać o ograniczeniach: ośmiotygodniowe badanie z ograniczoną liczbą zdrowych uczestników nie jest w stanie wykryć rzadkich reakcji ani skutków wieloletniego stosowania. Doświadczenie ze stosowaniem teakryny jest znacznie krótsze i węższe niż w przypadku kofeiny.

Najczęstsze działania niepożądane

Ponieważ teakryna działa poprzez układ adenozynowy oraz, według danych ze zwierząt, dopaminowy, jej możliwe skutki uboczne są podobne do efektów innych stymulantów. Najczęściej użytkownicy zgłaszają trudności z zasypianiem, zwłaszcza przy przyjmowaniu w drugiej połowie dnia. Tłumaczy się to długim utrzymywaniem się substancji w organizmie.

Druga grupa to nerwowość, drażliwość, uczucie wewnętrznego napięcia. Pojawiają się częściej przy połączeniu z kofeiną lub innymi stymulantami w kompleksach przedtreningowych.

Trzecia to ból głowy i zawroty głowy. Mogą być związane zarówno z samą substancją, jak i z niedostatecznym spożyciem wody, pominięciem posiłku lub gwałtowną zmianą zwykłej ilości kofeiny.

Czwarta to objawy żołądkowo-jelitowe: nudności, dyskomfort w żołądku, zwłaszcza przy przyjmowaniu na czczo. Najczęściej ustępują po przyjęciu z posiłkiem lub zmniejszeniu ilości.

Interakcja z kofeiną i łączne obciążenie stymulujące

W rzeczywistości teakryna rzadko przyjmowana jest samodzielnie. Większość kompleksów przedtreningowych i produktów energetycznych łączy ją z kofeiną, a nierzadko również z innymi stymulantami: synefryną, johimbiną, metyloliberyną, ekstraktami z guarany.

He i współautorzy (2017) wykazali, że przy jednoczesnym przyjmowaniu z kofeiną ekspozycja na teakrynę rośnie. Oznacza to, że kofeina spowalnia wydalanie teakryny, a jej działanie trwa dłużej niż przy przyjmowaniu samodzielnym. Dla snu i układu nerwowego ma to praktyczne znaczenie.

Kofeina sama w sobie ma dobrze opisane skutki uboczne: tachykardię, lęk, bezsenność, wzrost ciśnienia. EFSA uznaje za bezpieczne dla zdrowych dorosłych spożycie kofeiny do 400 mg na dobę ze wszystkich źródeł i do 200 mg na jedno przyjęcie. Teakryna dokłada się do tego obciążenia, a granice bezpieczeństwa dla kombinacji nie zostały ustalone.

Dlatego ryzyko należy oceniać nie na podstawie jednej substancji, lecz wszystkiego, co człowiek spożywa w ciągu dnia: kawa, napoje energetyczne, kompleksy przedtreningowe, spalacze tłuszczu. To właśnie łączne obciążenie stymulujące najczęściej staje się przyczyną nieprzyjemnych reakcji.

Kto jest bardziej narażony

Osoby z chorobami sercowo-naczyniowymi, w tym z arytmiami, niekontrolowanym nadciśnieniem czy chorobą niedokrwienną serca, mają wyższe ryzyko powikłań po jakichkolwiek stymulantach. Neutralnych wyników z badań na zdrowych młodych ludziach nie można przenosić na tę grupę.

Osoby z zaburzeniami lękowymi, atakami paniki czy bezsennością mogą reagować na teakrynę nasileniem objawów. Wpływ na układ dopaminowy teoretycznie może być istotny również dla osób z zaburzeniem dwubiegunowym.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią, dzieci i młodzież to grupy, dla których danych o bezpieczeństwie teakryny nie ma wcale. Dla kofeiny w czasie ciąży istnieją odrębne ograniczenia i logiczne jest rozszerzyć ostrożność na substancje pokrewne.

Narażone są także osoby przyjmujące leki wpływające na rytm serca, ciśnienie, układ nerwowy, a także preparaty, których metabolizm może pokrywać się z metabolizmem metyloksantyn. Więcej o przeciwwskazaniach piszemy w osobnym artykule.

Jak zmniejszyć ryzyko i kiedy zgłosić się do lekarza

Pierwsza zasada to przejrzystość składu. Wybieraj produkty, w których wyraźnie podano ilość teakryny i kofeiny na porcję, i unikaj „mieszanek własnościowych” o nieznanej zawartości stymulantów.

Druga to uwzględnienie łącznego obciążenia. Bierz pod uwagę kawę, herbatę, napoje energetyczne i inne suplementy. Jeśli już spożywasz dużo kofeiny, dodanie teakryny zwiększa ryzyko reakcji niepożądanych.

Trzecia to przyjmowanie w pierwszej połowie dnia. Ze względu na długie działanie późne przyjęcie znacznie zwiększa ryzyko zaburzeń snu, a niedobór snu sam w sobie pogarsza regenerację i wyniki.

Natychmiast należy zgłosić się po pomoc medyczną w razie bólu w klatce piersiowej, wyraźnego kołatania serca czy przerw w jego pracy, duszności, omdlenia, silnego bólu głowy lub oznak reakcji alergicznej. W takich przypadkach przyjmowanie trzeba przerwać.

• Zaczynaj od minimalnej ilości i oceniaj reakcję.
• Nie łącz kilku produktów stymulujących w jednym dniu.
• Nie przyjmuj teakryny później niż w porze obiadu.
• Przerwij przyjmowanie przy jakichkolwiek niepokojących objawach ze strony serca.

Wnioski redakcji

Krótkoterminowe badania pokazują, że teakryna w badanych dawkach jest dobrze tolerowana przez zdrowych dorosłych i nie zmienia istotnie tętna, ciśnienia ani wskaźników laboratoryjnych.

Jednocześnie możliwe są typowe dla stymulantów efekty: bezsenność, nerwowość, ból głowy, dyskomfort żołądkowy. Ryzyko rośnie przy połączeniu z kofeiną i innymi stymulantami z powodu wydłużenia działania teakryny.

Danych długoterminowych i danych dla grup narażonych brak, więc „bezpieczny stymulant” to wniosek dla ograniczonej populacji, a nie dla wszystkich.

Polecamy również przeczytać „Kto nie powinien przyjmować Teakryny”, „Jak przyjmować Teakrynę: dawkowanie, czas przyjmowania, czas trwania” oraz „Teakryna: postacie i którą wybrać”.

Bibliografia

1. Taylor L, Mumford P, Roberts M, et al. Safety of TeaCrine®, a non-habituating, naturally-occurring purine alkaloid over eight weeks of continuous use. J Int Soc Sports Nutr. 2016;13:2.
2. Ziegenfuss TN, Habowski SM, Sandrock JE, et al. A two-part approach to examine the effects of theacrine (TeaCrine®) supplementation on oxygen consumption, hemodynamic responses, and subjective measures of cognitive and psychometric parameters. J Diet Suppl. 2017;14(1):9–24.
3. He H, Ma D, Crone LB, et al. Assessment of the drug–drug interaction potential between theacrine and caffeine in humans. J Caffeine Res. 2017;7(3):95–102.
4. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific opinion on the safety of caffeine. EFSA J. 2015;13(5):4102.
5. Feduccia AA, Wang Y, Simms JA, et al. Locomotor activation by theacrine, a purine alkaloid structurally similar to caffeine: involvement of adenosine and dopamine receptors. Pharmacol Biochem Behav. 2012;102(2):241–248.
6. Guest NS, VanDusseldorp TA, Nelson MT, et al. International society of sports nutrition position stand: caffeine and exercise performance. J Int Soc Sports Nutr. 2021;18(1):1.